DNS NEDİR, NASIL ÇALIŞIR VE NASIL DEĞİŞTİRİLİR?

DNS Nedir, Nasıl Çalışır ve Nasıl Değiştirilir?
  • Özkan Göçer
  • |
  • Teknoloji

DNS, (açılımı ile Domain Name System) tam olarak ne ifade ediyor? Bu teknolojiyi ne kadar iyi tanıyoruz? İnternet hayatımızın bir parçası ancak internet ve bilgisayar ile çok yakın bir temasta olan DNS ne demek?

Bu yazıda günlük hayatta sıkça duyduğumuz DNS kavramını inceledik. DNS nedir sorusundan başlayarak DNS hakkında bilinmesi gereken önemli konulara değindik. O halde hemen DNS terimini yakından tanımaya başlayalım.

DNS Nedir?

DNS’nin açılımını yazımızın girişinde açıkladık. Türkçe ’ye çevirdiğimiz “Alan Adı Sistemi” veya “Alan Adı Sunucusu” ismi ile karşılaşmaktayız.

dns nedir

Bu teknolojiyi kısaca şu şekilde tanımlayabiliriz: “Web sitelerini kolay bir şekilde okunabilir adreslere dönüştüren bir teknolojidir.” İnternet kullanımı, hayatımızı kolaylaştırmak ve bilgiye hemen erişebilmemiz için tasarlanmıştır.

İşte bu amacın vücut bulmuş halinin adı DNS’dir. DNS, URL’leri IP adreslerine bağlayan standart bir protokoldür. İnternet sitelerine daha pratik ve çok daha hızlı bir şekilde ulaşmamıza imkan veren oldukça verimli bir teknolojidir.

DNS’yi Telefon Rehberine Benzetebilirsiniz

DNS, bir telefon rehberi gibi rol üstlenir. Nasıl ki bir kişinin adını ve telefon numarasını ararken telefon rehberine göz atarız; işte bir web sitesini ziyaret etmek isteğimizde de o web sitesinin IP adresini otomatik olarak keşfetmemize olanak tanır.

O halde DNS’nin ana amacını şu şekilde tanımlayabiliriz: Domainleri –alan adlarını- kullandığımız bilgisayarın idrak edebileceği IP (internet protokolü) adreslerine dönüştüren bir teknolojidir.

DNS Ne İşe Yarar, Amacı Nedir?

Doman Name Server (DNS), URL'leri IP adreslerine bağlama görevini yerine getirir. En önemli amacı, kullanıcıların çok daha rahat bir şekilde internet sitelerini ziyaret etmelerine fırsat vermesidir. Eğer DNS olmasaydı, bir web sitesine bağlanırken rakamsal sayı dizileri girmek zorunda kalırdık.

dns ne işe yarar

Bu bakımdan DNS’nin büyük bir kolaylık sunduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Diğer yandan DNS’nin yasaklı sitelere giriş yapma konusunda da kullanıcılara ek bir imkan tanımaktadır. Tüm bunları göz önüne aldığımızda internetin pratik ve hızlı bir kaynak olmasına katkı sağlayan en önemli özelliklerden birinin DNS olduğunu belirtebiliriz.

DNS Nasıl Çalışır?

İnternet, devasa boyutta bir bilgisayar evrenidir. İnternete bağlı her cihaza, diğer bilgisayarların onu tanımlamasına yardım edecek eşsiz ve orijinal bir IP adresi atanır. Bu IP adresi, 192.124.223.111 gibi görünen bir sayı dizisinden oluşur.

Şimdi ziyaret etmek istediğiniz bir web sitesine tıklamayı düşünün. Bu internet sitesine ulaşmak için tarayıcınıza yukarıdaki gibi 1’ler 2’ler ve 8’lerden oluşan rakam dizisi girmek ne kadar zor ve sıkıcı olurdu değil mi?

İşte alan adları bu sorunu çözmek için tasarlanmıştır. Domainler, harf kullanarak ulaşmak istediğiniz internet sitesine daha kolay bir şekilde erişim sağlamanız için vardır.

dns çalışma mantığı

DNS’nin çalışma mantığı da tam da burada karşımıza çıkar: DNS, bu alan adlarını IP adresine çevirir ve internete bağlandığınız cihazı sizin istediğiniz doğru adrese yönlendirir. Bir alan adı ve bununla eşleşen IP adresi, "DNS kaydı" olarak adlandırılır.

Şimdi DNS nasıl çalışır sorusuna 4 farklı şekilde cevap verelim:

  1. Tarayıcınızdan bir internet sitesine tıklayın. DNS kayıtları bilgisayarınızın DNS önbelleğinde bulunursa, DNS aramasının geri kalanı atlanır ve hemen ulaşmak istediğiniz internet sitesine giriş yaparsınız.
  2. DNS kaydı bulunamazsa, yerel DNS sunucunuza bir sorgu gönderilir. Bu genellikle internet sağlayıcınızın sunucusudur ve genellikle "resolving name server/çözümleyen ad sunucusu" olarak adlandırılır.
  3. Kayıtlar çözümleyen ad sunucusunda önbelleğe alınmamışsa, istek DNS kayıtlarını bulmak için “root name server” / "kök ad sunucusuna" iletilir. Kök ad sunucuları, dünya çapında DNS verilerini depolamaktan ve sistemin sorunsuz çalışmasını sağlamaktan sorumlu, belirlenmiş sunuculardır. DNS kaydı kök ad sunucusunda bulunduğunda, bilgisayarınız tarafından önbelleğe alınır.
  4. Artık DNS kayıtları bulunduğuna göre, web sitesinin depolandığı sunucuya bir bağlantı açılacak ve ekranınızda giriş yapmak istediğiniz web sitesi görüntülenecektir.

Tüm bu işlemlerin saniyeden daha da hızlı olduğunu belirtelim. Böyle olmasaydı DNS ve bilgisayar teknolojileri hayatımızın bu denli içinde yer alamazdı demek doğru olacaktır.

DNS Ayarı Nedir?

Domain alan adları, DNS sistemi içinde yer alan son derece önemli bir unsurdur. Tüm sistemin kullanımını kolaylaştırma amacına sahiptir.

dns ayarı

Bir alan adının DNS sisteminin işlevsel bir parçası olabilmesi için çeşitli DNS ayarlarına güvenmesi gerekir. Bunlardan bazıları alanın çevrimiçi kullanılabilirliği için hayati önem taşır ve bazıları ise isteğe bağlı olmakla birlikte ek bir işlevsellik sağlayabilir.

DNS ayarları, kullanıcıların kendi benzersiz alan adları aracılığıyla web sitelerine ve e-postalarına erişmesine izin veren Alan Adı Sistemindeki belirli kayıtlara atıfta bulunur. DNS ayarları, hem web sitelerinin ve web sitesiyle ilgili hizmetlerin (e-posta ve FTP) çevrimiçi çözünürlüğü hem de belirli bir DNS Yönetim arayüzü aracılığıyla çeşitli DNS ayarlamaları yapma olasılığı ile ilgilidir.

Genellikle, DNS ayarlarındaki bir değişikliğin tüm kök DNS sunucularına yayılması için zaman gerekir ve sık yapılan değişiklikler bu yayılma süresini artırabilir. Bu nedenle domain alan adınızın DNS ayarlarını yalnızca ne yaptığınızdan eminseniz değiştirmeniz önerilir.

DNS Ayarları Nasıl Değiştirilir?

DNS ayarları değiştirme kullanılan işletim sistemi ve işletim sistemi türüne göre değişiklik gösterir. Aşağıdaki farklı işletim sistemlerine göre yapabileceğiniz talimatlara yer verdik. Bu talimatları uygulayarak DNS ayarlarınızı değiştirebilirsiniz:

Windows DNS Ayarlarını Değiştirme

Windows için sırasıyla aşağıdaki tıklamaları gerçekleştirin:

  • Denetim masası ve ağ durumu ve görevleri görüntüle

Daha sonra internet bağlantınızın üzerine tıklayıp özellikler’i seçin. Ardından İnternet Protokolü Sürüm 4 (TCP/IPv4) seçeneğine tıklayın ve özellikler yazan yere basın. Son olarak yeni DNS adresinizi yazabilir ya da size sunulan DNS’lerden birini seçebilirsiniz.

IOS DNS Ayarlarını Değiştirme

IOS’ta yapmanız gereken değiştirme işlemleri de aşağıdaki gibidir:

  • Ayarlar bölümüne ve wifi ayarlar menüsüne tıklayın.
  • Bir ağa bağlı olduğunuzu göreceksiniz. Bu ağın hemen yanında bir ok ikonu yer alacak. Bu ikona tıklayın.

DNS alanı karşınıza çıkacak. Bu alana tıklayın ve yeni DNS tercihinizi yapın.

Android DNS Ayarları Değiştirme

Android işletim sistemli mobil cihazınızdaki DNS ayarlarını da şu şekilde değiştirebilirsiniz:

  • Wifi ağ listenize tıklayın.
  • Hazır olarak bağlı bulunduğunuz internet bağlantısına dokunun ve parmağınızı kaldırmadan basılı tutun.
  • Karşınıza “Gelişmiş Ayarları Göster” isimli bir menü çıkacak. Bu menüye tıklayın.

Bu işlemleri tamamladıktan sonra IP ayarları menüsü ekranınıza gelecek. Bu menüden yeni bir DNS bilgisi tanımlayarak DNS değiştirme işleminizi tamamlayabilirsiniz.

macOS DNS Ayaları Değiştirme

macOS DNS ayarlarını değiştirmek için de şu basamakları takip edin:

  • Apple menüsü > Sistem Tercihleri > Ağ'ı tıklayın.
  • Pencerenin sol alt köşesindeki kilit simgesi kilitliyse, değişiklik yapmak için simgeye tıklayın ve kimlik doğrulamanız istendiğinde parolanızı girin.
  • Google Public DNS'i yapılandırmak istediğiniz bağlantıyı seçin.

Örneğin:

Bir Wi-Fi bağlantısının ayarlarını değiştirmek için Wi-Fi'yi seçin ve Gelişmiş'i tıklayın.

Bir Ethernet bağlantısının ayarlarını değiştirmek için Yerleşik Ethernet'i seçin ve Gelişmiş'i tıklayın.

DNS sekmesini seçin.

Listelenen adresleri Google IP adresleriyle değiştirmek veya listenin en üstüne eklemek için + 'yı tıklayın:

IPv4 için: 8.8.8.8 ve / veya 8.8.4.4.

IPv6 için: 2001: 4860: 4860 :: 8888 ve / veya 2001: 4860: 4860 :: 8844

Yalnızca IPv6 için: önceki noktada IPv6 adresleri yerine Google Genel DNS64'ü kullanabilirsiniz. Son olarak Tamam ve Uygula'ya tıklayın.

DNS Sunucusu Nedir?

Alan Adı Sunucuları (DNS), internetin temelini oluşturan bir yapıdır. DNS, esasen internetteki tüm web siteleri ve etki alanları için bir dosyalama sistemidir ve cihazların bir ağ kullanarak web sitelerine bağlanmasına izin verir.

name server

Name server (ad sunucusu) da DNS'nin önemli bir parçasıdır. Bir web sitesine tıkladığınızda, genellikle bir etki alanını barındırmak için etki alanını ad sunucularına (veya NS) bağlama işlemi gerçekleşir.

Peki, DNS sunucusu ne zaman kullanılır? Bir kişi bir web tarayıcısına bir URL girdiğinde, bir DNS çözümleyici o alan adıyla ilişkili IP adresini bulmak için interneti tarayacaktır.

Çözümleyici (resolver), bilginin nerede saklandığını bulmaya çalışarak her seferinde bir DNS sunucusunda arama yapacaktır. IP adresinin nerede olduğunu bulduğunda, varlıkların (resimler, sayfalar, diğer sayfa nesneleri gibi) kullanıcıya filtrelenmesine ve bir web sitesinin görünmesine izin verir.

DNS sunucusunun çalışma mantığı ise şu şekildedir: İnternet Servis Sağlayıcıları (ISP'ler) normalde kendi DNS'lerini, bir cihaz ile DNS arasında ağ geçidi olarak hizmet veren bir yönlendirici ile çalıştırır. IP sorguları, web sitesi varlıklarının nerede tutulduğunu arayan ISS’nin DNS’ine gönderilir.

DNS Sunucusu Nasıl Bulunur?

DNS sunucusu, genel IP adreslerinin ve bunlarla ilişkili alan adlarının bir veritabanını içeren bir bilgisayar sunucusudur. Web tarayıcınıza bir alan adı girdiğinizde, yönlendiriciniz alan adını IP adresine dönüştürmek için yeterli bilgiye sahip değilse, mevcut DNS sunucularından birine bağlanarak bu dönüşümü gerçekleştirmek için bir DNS sunucusunun yardımını kullanır.

Yönlendiriciniz tarafından kullanılan DNS sunucusunun IP adresini bulmak için aşağıdaki yöntemlerden biri kullanılabilir:

Yöntem 1: Yönlendiricinin web GUI'sini kullanma

Yönlendiricinizin DNS sunucusu IP adresini bulmanın en kolay yolu, yönlendiricinizin web GUI'sinden kontrol etmektir. Önce yönlendiricinizin IP adresini bulmanız gerekir. (Çoğu durumda varsayılan IP adresi 192.168.1.1'dir)

Windows için;

Bilgisayarınızın arama çubuğuna 'cmd' yazarak Komut istemini açın. Daha sonra ağ bilgilerini görüntülemek için 'ipconfig' yazın.

Linux için:

Linux kullanıyorsanız, Terminal komutlarını açın. bir Ubuntu makinede Terminal, Arama çubuğunda arayarak açılabilir. Ardından ağ ayrıntılarını görüntülemek için Terminal'de “ip r | grep default' yazın. Daha sonra varsayılan ağ geçidi ayrıntılarını gösterecektir.

Burada 2 IP adresi vardır ve en düşük metriğe sahip olan varsayılan IP adresi olarak seçilir, bu durumda bu 10.8.0.1'dir. Daha sonra bu IP adresini web tarayıcınızın Adres çubuğuna girin ve yönlendiricinizin web GUI'sine erişmek için kullanıcı adı ve şifre girmeniz istenecektir.

Yöntem 2: Windows Komutları

Bir komut istemi açın (Başlat> çalıştır'a tıklayın> cmd yazın ve bir komut istemi açmak için [Enter’a basın). Komut isteminde DNS çözümlemesini kontrol etmek için nslookup komutunu yazın.

Karşınıza çıkacak ilk iki satır, kullandığınız DNS sunucusudur, yani ISS'niz veya ağ yöneticiniz tarafından atanan DNS sunucusu IP adresidir.

Yöntem 3: Linux Komutlarını Kullanma

Linux işletim sisteminde, DNS ayrıntıları “host” veya 'dig' komutlarından çıkarılabilir.

IP Nedir?

İnternet Protokolü (IP), internet veya diğer çevrimiçi ağlar üzerinden gönderilen verilerin biçimini düzenleyen bir dizi kuraldır. Bilgisayar ağınızın arayüzüne atanan sayı ve sembollerden oluşan bir dizi karakterdir.

ip nedir

Çevrimiçi olarak veya başka bir ağ üzerinden herhangi bir şeye eriştiğinizde, cihazınızın veri göndermesi ve alması gerekir; IP adresiniz gerçek bir adres gibi davranarak bu verilerin uygun şekilde ayrılmasına ve ulaşmasına yardımcı olur. Her çevrimiçi işlem bir IP adresi alışverişini içerir ve cihazınız kiminle bağlandığını öğrenerek size bilgi verir.

IP Adresleri verileri taşır

IP adresleri, verileri ve çevrimiçi bilgileri cihazdan cihaza taşımamızı sağlar. Birbiri ile iletişime geçen cihaz ve bilgisayarların konumlarından kullandıkları ağ sistemine kadar birçok bilgiye ulaşma imkanı verir.

Paylaşılan bir dosyaya erişmek, e-posta göndermek veya Google'da arama yapmak için hepimiz IP adreslerinin gücüne ihtiyacımız var. Bu küçük sayı dizisinin ne kadar önemli olabileceğini unutmak kolay olsa da IP adresleri bilgi işlem teknolojisi için hayati önem taşımaktadır.

DNS Nedir, Nasıl Çalışır ve Nasıl Değiştirilir? Konu başlığı ile ilgili düşüncelerinizi paylaşın!