Javascript Nedir? Javascript (JS) ile Neler Yapılabilir?
Sponsor

JavaScript, ECMAScript standardını temel alarak geliştirilen bir dildir. Bu standardın güncel sürümleri, dilin gelişimini destekler ve yeni özelliklerin eklenmesini sağlar. Yazının devamında JavaScript nedir, ne için kullanılır ve JS ile neler yapılabileceği konusunda merak edilenleri cevapladık.

Javascript Nedir?

JavaScript, yaygın olarak web tarayıcılarında kullanılan ve web sayfalarına dinamik ve etkileşimli özellikler eklemeye yarayan yüksek düzeyli, nesne tabanlı bir programlama dilidir. JavaScript (JS) 20 yıllık bir geçmişe sahip olan Javascript, HTML işaretleme diline destek olması için Netscape firmasının çalışanı Brendan Eich tarafından geliştirilmiştir.

JavaScript (JS) nasıl çalışır?

JavaScript (JS), web tarayıcılarında çalışan bir programlama dilidir ve tarayıcılar tarafından yorumlanır ve çalıştırılır. İşte JS'nin nasıl çalıştığına dair temel adımlar:

  • Web sayfası yüklenir: Kullanıcı, bir web sayfasını ziyaret ettiğinde, tarayıcı HTML, CSS ve JavaScript dosyalarını sunucudan alır. Bu dosyalar, web sayfasının yapısını (HTML), stillerini (CSS) ve davranışlarını (JavaScript) belirler.
  • JavaScript yorumlanır: Tarayıcı, JavaScript kodunu yorumlamak için yerleşik bir JavaScript motoru kullanır. Bu motorlar, tarayıcılara göre farklılık gösterir (ör. Chrome'da V8, Firefox'ta SpiderMonkey).
  • Kod çalıştırılır: JavaScript motoru, yorumlanan kodu adım adım çalıştırır ve tarayıcının DOM (Document Object Model) üzerinde etkili olmasını sağlar. DOM, web sayfasının yapısal temsilidir ve JavaScript, DOM üzerinde öğeleri seçme, değiştirme ve manipüle etme gibi işlemler gerçekleştirerek sayfanın dinamik özelliklerini sağlar.
  • Olaylar ve etkileşimler: JavaScript, tarayıcıda gerçekleşen olaylara (ör. tıklama, fare hareketi, klavye girişi) yanıt verir ve kodun belirli bölümlerini çalıştırarak etkileşim sağlar. Bu işlemler, olay dinleyicileri (event listeners) aracılığıyla gerçekleştirilir.
  • Asenkron işlemler: JavaScript, asenkron işlemler gerçekleştirebilir, yani sayfanın tamamının yüklenmesini beklemeden belirli işlemleri yapabilir. AJAX istekleri ve setTimeout gibi fonksiyonlar sayesinde, sayfada belirli işlemleri gecikmeli veya arka planda gerçekleştirebilir ve sayfa içeriğini güncelleyebilir.

JS, tarayıcıda çalışan bir istemci tarafı dil olarak başladı, ancak günümüzde sunucu tarafında çalıştırılabilen platformlar (ör. Node.js) sayesinde daha geniş bir kullanım alanına sahiptir. Böylelikle hem istemci hem de sunucu tarafında uygulama geliştirme, veritabanı yönetimi ve diğer işlemler için kullanılabilmesini sağlar.

JavaScript ne için kullanılır?

JavaScript, HTML ve CSS ile birlikte web teknolojilerinin üç temel bileşeninden biri olup çeşitli amaçlar için kullanılabilen popüler ve esnek bir programlama dilidir. JavaScript sayesinde web geliştiriciler, web sayfalarında hareketli grafikler, animasyonlar, formlar, oyunlar ve daha birçok etkileşimli özellik ekleyebilir. JavaScript, istemci tarafında çalışarak kullanıcıların tarayıcılarında gerçekleştirilen işlemleri gerçek zamanlı olarak görmelerini sağlar. Temel olarak, JavaScript sayesinde kullanıcılarla etkileşime geçen web sayfaları ve uygulamaları oluşturabilir ve sayfadaki öğeler üzerinde değişiklikler yapabilirsiniz.

JavaScript kütüphaneleri nedir?

JavaScript kütüphaneleri, web uygulamaları ve projeler geliştirirken kullanılabilen önceden yazılmış JavaScript kodları koleksiyonudur. Kitaplıklar, belirli işlemleri daha hızlı ve daha verimli bir şekilde gerçekleştirmenize yardımcı olmak için tasarlanmıştır. İşte bazı popüler JavaScript kitaplıklarının örnekleri:

  • jQuery, DOM manipülasyonu, olay işleme, animasyon ve AJAX istekleri gibi temel görevleri kolaylaştırmak için tasarlanmış hafif ve kullanımı kolay bir JavaScript kitaplığıdır.
  • Lodash, diziler, nesneler ve dizelerle çalışmayı daha kolay ve verimli hale getiren geniş bir yardımcı fonksiyonlar koleksiyonu sunar.
  • Axios, HTTP istemci kütüphanesi olarak kullanılan ve modern web uygulamalarında sunucu ile iletişim kurmayı basitleştiren popüler bir JavaScript kitaplığıdır.
  • Three.js, WebGL (Web Graphics Library) kullanarak 3D grafikler oluşturmayı ve işlemeyi kolaylaştıran bir JavaScript kütüphanesidir.
  • Moment.js, tarih ve saat işlemleri için kullanımı kolay bir kütüphanedir. Tarihleri ve saatleri biçimlendirme, ayrıştırma, manipülasyon ve geçerlilik kontrolü gibi işlemleri gerçekleştirmeyi kolaylaştırır.
  • Chart.js, çeşitli grafik türlerini çizmek ve görselleştirmek için kullanılan, kullanımı kolay ve hafif bir JavaScript kitaplığıdır.

JavaScript (JS) ile neler yapılabilir?

JS sayesinde web sayfalarında kullanıcı etkileşimi, animasyonlar, veri işleme ve AJAX istekleri gibi işlemler gerçekleştirilebilir. İşte JavaScript'in başlıca işlevleri:

  • Etkileşimli özellikler: JavaScript ile web sayfalarına tıklama, sürükle-bırak, fare hareketi gibi etkileşimli özellikler ekleyebilirsiniz.
  • Dinamik içerik: Web sayfalarında dinamik olarak içerik oluşturabilir, değiştirebilir veya güncelleyebilirsiniz. Örneğin, sayfada bir düğmeye tıkladığında belirli bir bölümün içeriğini değiştirmek gibi.
  • Animasyonlar ve geçişler: JavaScript (JS) ve CSS ile birlikte kullanılarak sayfadaki öğeler için animasyonlar, geçişler ve hareketli görseller oluşturabilirsiniz.
  • Form doğrulama: Kullanıcıların girdiği verilerin doğruluğunu ve eksiksizliğini istemci tarafında doğrulamak için kullanılabilir. Bu, sunucuya gönderilmeden önce hatalı veya eksik bilgilerin tespit edilmesine yardımcı olur.
  • AJAX ve API istekleri: Web sayfalarının sunucuyla asenkron olarak iletişim kurmasına ve API'ler (Uygulama Programlama Arayüzleri) üzerinden veri alışverişi yapmasına olanak tanır.
  • Web uygulamaları: JavaScript ile daha karmaşık web uygulamaları geliştirebilirsiniz. Örneğin, çevrimiçi oyunlar, haritalar, veri görselleştirme araçları, e-ticaret platformları ve sosyal medya platformları gibi.
  • Sunucu tarafı uygulamalar: Node.js gibi platformlar sayesinde, JavaScript ile sunucu tarafında uygulama geliştirme, veritabanı yönetimi ve dosya sistemleri gibi işlemleri gerçekleştirebilirsiniz.
  • Gerçek zamanlı uygulamalar: JavaScript, gerçek zamanlı uygulamalar geliştirmek için kullanılabilir, örneğin sohbet odaları, oyunlar ve canlı veri akışı gibi.
  • Web sayfası optimizasyonu: JavaScript (JS) ile sayfa yükleme sürelerini optimize edebilir, belirli öğelerin yalnızca gerektiğinde yüklenmesini sağlayarak (lazy loading) sayfa performansını artırabilirsiniz.
  • Progressive Web Apps (PWA): JS, modern ve performanslı web uygulamaları geliştirmek için kullanılabilir. PWA'lar, hem masaüstü hem de mobil cihazlarda hızlı ve güvenilir çalışan, uygulama benzeri web deneyimleri sunar.

Javascript'in avantajları nelerdir?

JavaScript'in popüler ve yaygın olarak kullanılmasının sebeplerinden biri, sunduğu çeşitli avantajlardır. JS, Web uygulamaları ve projeleri geliştirmek için çok yönlü ve popüler bir seçim olmasına katkıda bulunur. İşte JavaScript'in bazı avantajları:

  • Tarayıcı Uyumluluğu: Tüm modern web tarayıcılarında desteklenir ve bu sayede geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşabilirsiniz.
  • İstemci Tarafı Çalışma: İstemci tarafında (tarayıcıda) çalıştığı için sunucudan bağımsızdır. Bu, sunucu üzerindeki yükü azaltır ve daha hızlı yanıt süreleri sağlar.
  • Etkileşimli Web Sayfaları: Web sayfalarına etkileşimli özellikler ekleyerek kullanıcı deneyimini zenginleştirir. Tıklama olayları, animasyonlar, form doğrulama ve dinamik içerik gibi özelliklerle daha kullanıcı dostu web sayfaları ve uygulamaları oluşturabilirsiniz.
  • Asenkron İşlemler: JavaScript, AJAX gibi asenkron işlemler sayesinde sayfayı yeniden yüklemeye gerek kalmadan arka planda veri alışverişi yapabilir ve sayfadaki belirli bölümlerin içeriğini güncelleyebilir.
  • Kütüphane ve Çerçeve Desteği: JS, popüler kütüphane ve çerçevelerle (ör. jQuery, React, Angular) genişletilebilir ve bu sayede geliştirme sürecini hızlandırır ve kolaylaştırır.
  • Hem İstemci Hem de Sunucu Tarafında Kullanım: JavaScript, Node.js gibi platformlar sayesinde sunucu tarafında da çalışabilir ve bu sayede hem istemci hem de sunucu tarafında uygulama geliştirme, veritabanı yönetimi ve diğer işlemler için kullanılabilir.
  • Öğrenmesi Kolay: Diğer programlama dillerine göre öğrenmesi daha kolaydır ve web geliştirme ile ilgilenenler için ideal bir başlangıç ​​dilidir.
  • Topluluk Desteği: JavaScript, büyük ve aktif bir geliştirici topluluğuna sahiptir, bu da sorunlarınızı çözmekte ve öğrenmekte yardımcı olur. Ayrıca, birçok açık kaynak projesi ve eğitim materyali mevcuttur.

Özetle

JavaScript (JS), web sayfalarını interaktif ve dinamik hale getirmek için kullanılan yüksek düzeyli, yorumlanan bir programlama dilidir. Tarayıcılarda çalışır ve web sayfalarındaki öğeler üzerinde değişiklikler yaparak kullanıcı etkileşimi sağlar. Günümüzde JavaScript, istemci tarafında (tarayıcıda) olduğu kadar sunucu tarafında da (Node.js gibi platformlarla) çalışabilen güçlü ve esnek bir dildir. Web uygulamaları ve projeleri geliştirmek için çok yönlü ve popüler bir seçim olmasına katkıda bulunur.