RENKLERİN ANLAMLARI

Renklerin Anlamları

Bu yazımda renkler ve renklerin anlamlarını anlatmaya çalışacağım. Farkında olsak da olmasak da renkler hayatımızda çok önemli bir rol oynuyor. Sıradan bir renk, duygularımızı etkileyebiliyor; ruh halimizi farklı bir yöne doğru çevirebiliyor.

Böylesine güçlü bir etkileme becerisine sahip oldukları için renklerin yalnızca nesnelere nitelik katan bir unsur olduğunu söylemek zor.

Renkler, insanlık tarihi boyunca farklı anlamlar atfedilen bir kavram olmuştur. Toplumlarda renklere verilen önemi anlamak için deyim ve atasözlerine bakabiliriz.

Örneğin renk gelmek deyimi bir kişinin iyi halde olduğunu belirtmek için kullanılır. Renklerle ilgili daha farklı deyimler türetebiliriz. Örneğin “Rengi atmak” veya “bahtı kara olmak” renklerle ilgili en çok kullanılan deyimler arasındadır.

Renkler, sadece bir renk olmanın çok daha ötesinde farklı anlamlara sahiptir. Bu özellikleri nedeniyle görsel sanatlar ve pazarlama dünyası gibi farklı alanlarda renklerin gücüne başvurulduğunu görüyoruz.

Diğer yandan şairlerin dizelerinde de önemli bir metafor olarak geçen renk kavramı, anlamı güçlendirmek için kullanılmaktadır: “ve güldün rengarenk yağmurlar yağdı” ve “Aşk çok renkli bir çiçektir” dizelerindeki gibi…

Peki, insanları etkileme gücüne sahip olan renkleri tanımlamak istersek nasıl ifadeler kullanırız?

Bu zamana kadar renk tanımından ziyade çağrıştırdığı anlamlar ile ilgilendik. O zaman şimdi bir farklılık yaparak renk kavramının ne demek olduğunu ve renklerin ne anlama geldiğini açıklayalım.

Renk Nedir?

Renk, algılama ile ilgili bir olgudur. Renkler, ışığın nesneler üzerine çarparak gözün retinasına ulaşması ile ortaya çıkar.

renk nedir

Bir ışık (güneş ışığı ya da yapay bir ışık) insan gözüne aynı biçimde ulaşmaz. Göze ulaşırken ışığın yapısına ya da nesnenin biçimine göre farklılık gösterir. İşte retinaya ulaştığındaki bu farklılıklar renk tonu olarak isimlendirilir.

Dolayısıyla renk duyusal bir olgudur, herkes renkleri farklı biçimlerde görebilir. Renkleri algılama şeklimiz fizyolojik özelliklerimize bağlıdır.

Renklerin Bilimdeki Yeri

Renkler, tarih boyunca ilgi çekici olmuş ve insanları etkilemiştir. Ancak 17. yüzyılda Newton tarafından yapılan bir deney, renkleri bilimin araştırma konusu haline getirmiş ve bu yüzyıldan itibaren renkler bilimsel olarak ele alınmaya başlamıştır.

Newton, prizma kullanarak yaptığı bir deneyle güneş ışığından gelen renkleri ayıran ilk kişi olmuştur. Gökkuşağı renklerini ayırmayı başaran Newton, renk alanında adını tarihe yazdırmıştır.

Renkler, Newton’un araştırmasından sonraki yıllarda da bilim insanları için araştırma konusu olmuştur.

Alman astronom William Herschel ise renk sıcaklıklarını ölçerek bu konuda başka bir ilke imza atmıştır. Aynı zamanda Hermann von Helmholtz ve Thomas Young gibi bilim insanları da renkler ile ilgili bilimsel çalışmalarıyla hafızalarda yer alan isimler olmuştur.

Renk Çeşitleri Nelerdir?

Günümüzde birçok farklı renkten bahsedebiliriz. Özellikle dekorasyon kataloglarına baktığımız zaman bu kadar rengin olduğunu görmek bile farklı bir his yaratır.

renk çeşitleri

Geçmişte yapılan araştırmalardan yola çıkarak renkler kendi içinde farklı türlere ayrılmaktadır. Böylece farklı renk çeşitleri sınıflara ayrılmış ve tanımlaması daha kolay hale gelmiştir.

  • Ana Renk: Kırmızı, sarı ve mavi ana renklerdir. Diğer renkler, bu 3 rengin karşımı ve tonları ile elde edilir. Kırmızı, sarı ve mavi renklerinin bir diğer adı ise meydana getirilemeyen renklerdir. Doğada saf halde bulundukları için doğal renk olarak da bilinirler.
  • Ara Renk: Turuncu, yeşil ve mor ise ara renk sınıfına girer. Bu renkler, ana renklerin ikili karışımlarından elde edilir. Kırmızı ve mavi karışımından mor, mavi ve sarı karışımından yeşil, sarı ve kırmızı turuncu karışımından turuncu elde edilir.
  • Siyah ve Beyaz: Siyah ve beyaz renklerinin oluşumu ise cisimlerin güneş ışınlarını yansıtma şekline göre belirlenir. Örneğin güneş ışınlarını tamamen yansıtan cisimler beyaz renklidir; güneş ışınlarını emen/içine çeken objeler ise siyahtır.

Bunlara ek olarak dijital platformlarda (grafik tasarım, web tasarım vb.) ve baskı alanlarında kullanılmak üzere RGB ve CMYK renk gurupları da mevcuttur.

Renk çeşitleri, uyandırdığı hissiyata bağlı olarak da farklı sınıflara ayrılır. Bu noktada karşımıza farklı renk grupları çıkar:

  • Sıcak Renkler: Kavram olarak sıcaklığı çağrıştırır ve insanda canlılık etkisi yaratır. Kırmızı, turuncu ve sarı sıcak renklerdir. Bu üç rengin tonları da sıcak renk sınıfına girer.
  • Soğuk Renkler: Dinlendirici ve rahatlatıcı özelliklere sahip olan renklerdir. Mavi, yeşil, mor ve bu renklerin tonları soğuk renkler grubuna dahildir.
  • Tamamlayıcı Renkler: Diğer adı karşıt renk olan tamamlayıcı renkler, renk çarkındaki ana renklerin karşısına gelen ara renklerdir. Örneğin kırmızının karşındaki renk yeşildir, mavinin karşısında ise turuncu vardır. Renk çarkında ana rengin karşısına gelen ara renk, birbiriyle uyum sağladığı için tamamlayıcı renk olarak isimlendirilmiştir.
  • Analog Renkler: Görünüşleri itibariyle benzerlik gösteren renklerdir. Örneğin sarı ve yeşil, kırmızı ve turuncu, mor ve mavi analog renklerdir. Analog renkler birbirleri ile uyumlu oldukları için yan yana kullanılabilir.
  • Monokromatik Renkler: Bir rengin tonu ana renk ile birleştiğinde elde edilir. Örneğin bir ana renk, siyah beyaz ya da gri ile birleşerek göze hoş gelen iyi bir uyum yakalar.
  • Açık Renkler: Sakinleştirici renklerdir. Mavi, yeşil, pembe, beyaz, gri, sarı ve kahverengi açık renk grubuna girer. Bu renkler huzur ve dinginliğin ifadesidir.
  • Koyu Renkler: Daha çok kış mevsiminde tercih edilir. Romantizmin simgesi olarak da bilinir. Siyah, gece mavisi, vişne çürüğü, bordo, kahverengi, fuşya, lacivert ve mürdüm koyu renk sınıflamasına giren renkler arasındadır.

Şuradan renkler listesine göz atabilirsiniz.

Renklerin Kullanım Alanları

Renklerin etkileme gücü yüksek olduğu için tarih boyunca farklı alanlarda kullanılmıştır. Aynı zamanda iletişimin dili olan renkler, insanın olduğu her yerde etkisini göstermiştir.

renklerin kullanım alanları

Önemli bir görsel güce sahip olan renkler, toplumsal ilişkileri düzenleyen bir kavram ve bir mekanizma olarak da ele alınmıştır.

Renkler ve Sanatın Dili

Farklı sanat disiplinleri tarih boyunca renklerden beslenmiştir. Özellikle doğayı resmeden ünlü ressamlar, tasvir becerilerini kullandıkları renkler ile daha güçlü hale getirmiştir.

Doğa, sanatçılara farklı renkler kullanmayı teşvik etmiştir diyebiliriz; zira toprak, gökyüzü, deniz, ateş gibi doğanın görsel şöleni, içinde yaratı gücü barındıran sanatçıları ölümsüz hale getirmiştir. Resim sanatına ek olarak diğer görsel sanatlar da renklerin en önemli kullanım alanlarından bir diğeri olmuştur. Heykel, baskı, mimari, fotoğrafçılık, grafik tasarım sanatları gibi farklı sanat disiplinleri de renklerin iletişim dilinden yararlanarak ifade ettikleri anlamsal boyutları çok daha derin bir hale getirmiştir.

İnsan Psikolojisinin Keşfi

Renkler, insan psikolojisini tanımlama konusunda da önemli bir farkındalık yaratmıştır. Bazı renklerin insana huzur vermesi ve bazı renklerin melankoliye sürüklemesi renklerin insanları etki altına aldığının göstergesidir.

Renklerin 18. yüzyılda Newton ile bir bilim dalı haline geldiğinden bahsetmiştik. Renklerin insan psikoloji üzerindeki etkisi ise 1980’li yıllarda Howard Sun isimli bilim insanının çalışmalarıyla literatüre girmiştir. Howard Sun, renklerin kişilerin iç dünyalarını açıkladığını ortaya koyduktan sonra herkesin renklere yaklaşımı daha farklı olmuştur.

renklerin psikolojik keşfi ve anlamları

İnsanların renklere yaklaşımı, uyandırdığı duygulara göre değişiklik göstermektedir.

Örneğin kırmızı coşkuyu sembolize ederken beyaz saflığın timsalidir. Mavi sonsuzluk anlamına gelirken siyah hüzün ve karamsarlık ile açıklanmaktadır. Dolayısıyla insanların kullandığı renkler ile karakter analizi ve duygu hali betimlemesi yapılabilmektedir. Günümüzde renklerin hangi duygulara karşılık geldiği bilimsel çalışmalar aracılığıyla ortaya çıkarılmıştır.

Kişisel Yaşam Alanı ve Renkler

Renklerin en çok ilgi gördüğü bir diğeri de ev ve ofis dekorasyonudur. Günümüzde herkes, ev/ofisini dekore etmeden önce renklerin dili hakkında bilgi sahibi oluyor.

Bu bakımdan renk seçiminden önce renklerin ne anlama geldiği araştırılıyor diyebiliriz. Ev içi yaşam alanı düzenlemesinde renkler ve insan psikolojisi üzerinde yarattığı etki, oldukça önemsenen bir kriter haline gelmiştir.

Renklerin daha farklı kullanım alanları olduğunu da ifade edebiliriz. Renklerin hangi alanlarda kullanıldıklarını aşağıdaki gibi maddeler haline özetleyebiliriz:

  • Resim sanatı
  • Baskı sanatı (Grafik tasarımcılar, baskı merkezleri ve matbaalar tarafından sıklıkla kullanılan bir alandır)
  • Heykel sanatı
  • Fotoğrafçılık
  • Sahne sanatları
  • Grafik tasarım (Şuradan grafik tasarımda renkleri yeri adlı makalemize göz atabilirsiniz)
  • Kişisel yaşam alanı tasarımı
  • Psikoloji
  • Dijital tasarımlar/ortamlar (web tasarım, reklam ve dijital pazarlama vb.)
  • Toplum bilimi
  • İletişim ve pazarlama

İletişimde Renklerin Anlamı

Sözsüz iletişim sözlü iletişimden daha etkili olmaktadır ve tercih ettiğimiz renkler karşı tarafa bir enerji yaymaktadır. Renkler doğru ve yerinde kullanıldığında hem iletişime olumlu etki eder hem de psikolojik açıdan insanların kendilerini iyi hissetmelerini sağlar.

Bu açıdan bakıldığında, iletişimde renklerin dili ve anlamlarını önemsememiz gerekir.

Renklerin Anlamları

Yazının bu bölümüne kadar genel bir kavram olarak rengin ne anlam ifade ettiğinden bahsettik. Şimdi ise farklı renklerin hangi hissiyatı çağrıştırdığını açıklayalım.

renklerin anlamları

İşte her gün gördüğümüz renklerin anlamları:

Kırmızı rengin anlamı

kırmızı

Aşk ve tutkunun rengidir. Kırmızı enerji dolu tutku ve aksiyonun rengidir. Heyecan verici bir renk olan kırmızı, dikkat çekici ve harekete geçiricidir. Ek olarak hırs, kararlılık ve iradeyi temsil etmekle birlikte insanlar üzerinde acıktırıcı bir etkiye sahiptir. Bu sebeple yiyecek ve içecek sektörünün vazgeçilmez renklerindendir.

Aynı zamanda satış odaklı mağazalarda sık sık gördüğümüz bu renk, gücü de simgeler.

Kırmızı Renk kodu (HEX): #FF0000

Mor rengin anlamı

mor

Mistik bir havası olan mor, genel olarak zarafet ve asaleti temsil eder. Aynı zamanda tutkunun, duygusallığın ve romantizmin de rengidir. Beyinsel faaliyetleri ve sanatsal düşünce kabiliyetini arttırdığı düşünülmektedir. Bazı kültürlerde de günah ve korkuyu simgeler.

Mor rengine düşkün insanlar genellikle ruhsal ve sanatsal özelliklerinin ön plana çıkmasıyla bilinirler.

Mor renk kodu (HEX): #660099

Sarı rengin anlamı

sarı

Enerji veren pozitif bir renktir. Zeka ve aklın rengi olarak da bilinmektedir. Sarı renk; Mutluluk, canlılık ve yaratıcılığı ifade etmek için de kullanılır.

Sürekli sarı renkli bir objeye bakmak gözü yorar. Bu nedenle ev veya ofis içinde sıklıkla kullanılmaması önerilmektedir.

Sarı renk kodu (HEX): #ffff00

Mavi rengin anlamı

mavi

Mavi, en güven veren renktir. Kan akışını yavaşlatır bu nedenle sakinleştirici özelliğe sahiptir. Mavi renk aynı zamanda sadakat, güven ve sorumluluk duygularını ifade eder. Ancak kullanılan tonuna göre de zıt anlamlı bir etki yaratabilir.

Banka ve hastaneler gibi büyük markaların güven vermek adına sıklıkla tercih ettiği mavi, deniz ve gökyüzünü simgelediği için genellikle sakinlik, huzur, güven ve sonsuzluk ile özdeşleştirilir.

Mavi renk kodu (HEX): #0000FF

Yeşil rengin anlamı

yeşil

Yeşil, doğanın rengidir. Mavi kadar güven veren bir özelliğe sahip olan yeşil, kişinin zihninde yenilenme ve sağlık kavramlarını temsil eder. Aynı zamanda yeşil renginin, yorgun insanlar üzerinde dinlendirici özelliğe sahip olduğu bilinmektedir.

Yeşil renk dekorasyonlarda kullanıldığında gözleri dinlendiren ve heyecan duygusunu azaltan renkler arasında yer alır. Şifa rengi olarak da tanımlanır bu nedenle hastanelerde sık gördüğümüz renkler arasındadır.

Yeşil renk kodu (HEX): #008000

Beyaz rengin anlamı

beyaz

Beyaz, minimal ve sade tasarımlarda sıklıkla karşılaştığımız bir renktir. Birçok kültürde aynı anlama gelen renklerdendir. Beyaz renk; saflık, dürüstlük, temizlik, yeni başlangıçların ve barışın sembolü olarak kullanılır.

Ek olarak istikrar ve devamlılığı da temsil eder. Dekorasyonlarda sıklıkla tercih edilen beyaz aynı zamanda güven veren renklerin başında yer alır.

Beyaz renk kodu (HEX): #ffffff

Siyah rengin anlamı

siyah

Siyah renk, marjinal bir renktir ve güç, disiplin, özgüven ve kudreti temsil eder. Kararlı olan kişilerin rengi olarak da bilinir.

Fazla kullanıldığında melankoli imgesine dönüşür. Siyah renk, mistik ve gizemli bir özelliğinin yanı sıra matem ve ölümün rengi olarak da bilinir.

Siyah renk kodu (HEX): #000000

Turuncu rengin anlamı

turuncu

Turuncu, dışa dönük bir renktir. Mutluluk ve dinamizm yayan aynı zamanda pozitif enerji yayan çarpıcı ve iç açıcı bir renktir. Turuncu renginin canlılık, neşe, gösteriş ve şatafatın rengi olduğundan hayatı ve yaşamayı seven kişilerin rengi olduğu söylenir.

Aynı zamanda turuncu metabolizma hızlandırıcı özelliğe sahip olup, cesaret ve güven veren bir renktir.

Turuncu renk kodu (HEX): #ff7f00

Kahverengi anlamı

kahve rengi

Kahverengi sıklıkla kullanılan renkler arasında yer alan, toprak, sağlamlık, bereket ve güveni temsil eden bir renktir. Kahverengi, genellikle fiziksel olarak duyarlı ve hassas tenli kişilikler tarafından sevilir.

Aynı zamanda mobilyalarda sıklıkla tercih edilen renkler arasında yer alırlar. Olgunluk ve doğallığın ifade ediliş biçimi olarak da tanımlanabilirler.

Kahverengi renk kodu (HEX): #964B00

Pembe rengin anlamı

pembe

Pembe renk, en sevimli renkler sıralamasında ilk sırada yer alabilir. Pembe; uysallık, duygusallık ve neşe gibi duyguları harekete geçirir. Öfkeli insanları sakinleştirme konusunda da önemli bir rol oynadığı bilinir.

Aynı zamanda pembe rengi, koşulsuz sevgi, şefkati, sevmeyi ve beslemeyi de temsil etmektedir. Bayanların rengi olarak da bilinen pembe, duygusal ve anaç bir renktir.

Pembe renk kodu (HEX): #FFC0CB

Gri rengin anlamı

gri

Gri renk, insan gözünün en rahat algıladığı renklerden biri olup; hareketsiz ve duygusuzdur. Sağlamlığı ve istikrarı temsil eden gri rengi, rahatlama ve sakinleşme hissi verdiğinden ciddi ortamların en popüler rengidir.

Resmi ilişkilerde ve diplomaside gri rengi fazlaca tercih edilir.

Gri renk kodu (HEX): #808080

Lacivert rengin anlamı

lacıvert

Lacivert, adalet, bilgelik, tarafsızlık, otorite, süreklilik ve sağlamlığı çağrıştırır. Yeni çağ ile ilgili bir renk olup, zihni yüksek düzeyde kullanma yeteneğini de temsil eder.

Ayrıca lacivert rengi, gri renk ile birlikte iş dünyasında üst düzey yöneticiler tarafından sıklıkla kullanılan renktir.

Lacivert renk kodu (HEX): #000080

Rekler ve anlamlarını ele alan şu videoya da göz atabilirsiniz:

Renklerin Anlamları Konu başlığı ile ilgili düşüncelerinizi paylaşın!