USER EXPERİENCE (UX) - KULLANICI DENEYİMİ NEDİR?

User Experience (UX) - Kullanıcı Deneyimi nedir?

UX, User Experience ifadesinin kısaltılmış halidir ve Türkçe’de kullanıcı deneyimi anlamına gelir.

Bir web sitesine veya mobil uygulamaya girdiğinizde yeni bir deneyime adım atmış olursunuz. Web sitesini aktif olarak kullandığınız süre boyunca deneyimlediğiniz her şey kullanıcı deneyimini oluşturur.

UX, sadece web tasarım Dünyası tarafından kullanılmasa da ben örneklerimi web tasarım ile bağlantılı olarak vereceğim.

Kullanıcı Deneyimi (UX) Tasarımı Nedir?

Kullanıcı deneyimi tasarımı, kullanıcının uygulamaya veya web sitesine girişinden çıkışına kadar yaşayacağı bütün deneyim ve aksiyonun kurgulanma, planlanma kısmına verilen isimdir.

Örnek; İnternet üzerinden bir ürün satın almak için araştırma yaptığınızı düşünün.

Ürünü arama motorlarında arattığınızda sayısız siteyle karşılaşır, web sitelerinin sağladığı olanakları, fiyatları, özellikleri vb. öğrenmek için siteleri birer birer ziyaret edersiniz.

Bazı web sayfaları sundukları kullanım kolaylığı ile size daha rahat bir deneyim sağlarken, bazı sitelerin de karmakarışık olduğunu fark edersiniz.

kullanıcı deneyimi

Hatta bazı anlar ziyaret ettiğiniz web sayfasına güvenilmemesi gerektiğini düşünür, alışveriş yapmadan kapatırsınız. Bazı sitelerin renkleri, bazılarının dizilişleri hoşunuza gitmez.

Sonuç olarak bu gibi durumlar veya tam tersi durumlar, kullanıcıyı doğrudan etkisi altına alan UX ve UI önemini oldukça net bir şekilde vurgular.

Kullanım kolaylığı çeşitli açılardan incelenebilecek bir değişkendir:

  • Site haritasındaki mantıksal dizilim,
  • Sitenin yüklenme hızı,
  • Alakalı butonların birbirine yakınlığı,
  • Sayfalar arasında geçiş kısayolları, kullanım kolaylığını belirleyen önemli etkenlerdir.

Burada UX tasarımcıların temel olarak yapması gereken en önemli şey, kullanıcı gibi düşünmektir.

Örneğimizdeki e-ticaret sitesini yeniden ele alalım. Burada tasarımcı tarafından hesaplaması gereken alan;

Ürün araştırması yapan bir kullanıcının, web site sınırları içinde nasıl davranacağıdır. Bu örnekte kullanıcımız ilk etapta ürün özelliklerini incelemek isteyecek, ardından yorumları inceleyecek, beğenirse ürünü satın alacaktır.

  • Eğer ürün özellikleri, ilgili grafiklerle beraber kullanıcının karşısına doğrudan çıkıyorsa,
  • Yorumlar hızlıca yüklenip kolayca anlaşılıyorsa,
  • Ürünle alakalı başlıklar incelendikten sonra geri dönmek zahmetsiz ise,
  • Ürün sepete eklenince satın almaya kadarki deneyim (açılan sekmeler, üye olma süreci vs.) sorunsuzca geçiyorsa,
  • Neticesinde de dönüşüm sağlanıyorsa o UX’in başarısından söz edilebilir.

Tasarımcı bu noktada ortaya koyduğu UX’i değerlendirmek ve müşteriye en kullanışlı biçimde sunmakla yükümlüdür. UX tasarımcı sürecin geliştirilmesinde:

  • A/B testleri kullanarak farklı kullanıcı deneyimlerinin nasıl sonuçlandığını ölçerek verileri toplayabilir.
  • Zaman içinde verileri analiz ederek müşteri profiline en uygun tasarımı yaratabilir.

UX ve Web Tasarım ilişkisi

Görüldüğü üzere UX’in başarısı web sitelerini sonuca götüren kritik bir değişkendir.

Ancak bu noktada bir kavram kargaşası ortaya çıkmaktadır. Zira UX tasarımcılarının hepsi arayüz tasarımıyla ilgilenmez.

Asıl yaptıkları şey, kullanıcının söz konusu arayüz (sitenin grafikleri, içeriği) ile nasıl etkileşime geçeceğidir.

Bu sebeple yakın meslekler olan UX (kullanıcı deneyimi) tasarımcılığı ile UI (kullanıcı arayüzü) tasarımcılığı karıştırılmamalıdır. Birlikte çalışsalar da yaptıkları iş aynı değildir. Övünmek gibi olmasın, her ikisini de yapabilen tasarımcılar da mevcuttur :)

Bir web sitesi tasarımında renkler, butonlar, ikonlar yani sitenin arayüzü UI tasarımcısına ait iken, kullanıcının web sitesine giriş anından çıkış anına kadar ki tüm kurgu ve icraat takipleri UX tasarımcısına aittir.

Sonuç olarak; UX kısmı için “senaryo”, UI kısmını için ise “ 3 2 1… motor ” diye örneklendirmemiz UX ile UI arasındaki farkı net bir şekilde ortaya koyacaktır.

Konu ile ilgili düşüncelerinizi paylaşın